Botox Allergan cho tăng tiết mồ hôi nách (hyperhidrosis): cơ chế và bằng chứng lâm sàng

Botox Allergan nách là cách gọi việc tiêm onabotulinumtoxinA vào da vùng nách để giảm tiết mồ hôi ở người tăng tiết mồ hôi nách nguyên phát mức độ nặng (hyperhidrosis). Thuốc tác động lên tuyến mồ hôi, gián tiếp giảm mùi do ẩm ướt, nhưng là thuốc kê đơn và cần bác sĩ chỉ định.

Tăng tiết mồ hôi nách và hôi nách khác nhau thế nào?

Tăng tiết mồ hôi nách nguyên phát là tình trạng tuyến mồ hôi hoạt động quá mức so với nhu cầu điều nhiệt, thường bắt đầu từ tuổi thiếu niên, ảnh hưởng hai bên, làm ướt áo, gây ngại giao tiếp. Mồ hôi tự nó gần như không mùi.

Hôi nách (bromhidrosis) là mùi khó chịu sinh ra khi vi khuẩn trên da phân huỷ chất tiết, chủ yếu từ tuyến apocrine vùng nách. Vùng da ẩm ướt kéo dài tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, nên giảm mồ hôi có thể giúp giảm mùi ở một số người, nhưng botox không phải phương pháp chuyên biệt cho mùi. Bác sĩ cần phân biệt hai tình trạng này, đồng thời loại trừ tăng tiết mồ hôi thứ phát do cường giáp, đái tháo đường, nhiễm trùng, thuốc hoặc thay đổi nội tiết.

Cơ chế: botox giảm mồ hôi như thế nào?

Tuyến mồ hôi eccrine được kích hoạt bởi sợi thần kinh giao cảm giải phóng acetylcholine. Botulinum toxin type A ngăn giải phóng acetylcholine tại đầu tận thần kinh, nên tuyến mồ hôi tại vùng được tiêm giảm tiết. Thuốc được tiêm nông trong da theo nhiều điểm phân bố đều trên vùng tăng tiết mà bác sĩ xác định, đôi khi bằng thử nghiệm iod – tinh bột để khoanh vùng. Khi đầu tận thần kinh phục hồi, mồ hôi tăng trở lại. Thông tin chung về chế phẩm có trong bài Botox Allergan và Allergan.

Bằng chứng lâm sàng nói gì?

Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với giả dược đã cho thấy onabotulinumtoxinA giúp giảm đáng kể lượng mồ hôi nách ở phần lớn người tăng tiết mồ hôi nách nguyên phát nặng, và cải thiện chất lượng sống. Dựa trên dữ liệu này, FDA Hoa Kỳ chấp thuận chỉ định từ năm 2004. Thời gian duy trì ở vùng nách thường dài hơn so với tiêm nếp nhăn mặt, nhiều người duy trì được nhiều tháng, tuy nhiên khác nhau giữa các cá nhân. Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) xếp botulinum toxin vào nhóm lựa chọn khi thuốc bôi chống mồ hôi không đủ hiệu quả.

So sánh các lựa chọn cho tăng tiết mồ hôi nách

Phương pháp	Phù hợp với	Thời gian tác dụng	Rủi ro thường gặp
Thuốc bôi chống mồ hôi (muối nhôm)	Bước đầu cho mức nhẹ – vừa	Cần dùng thường xuyên	Kích ứng, ngứa, rát
Botulinum toxin	Mức nặng, đáp ứng kém với thuốc bôi	Tạm thời, nhiều tháng	Đau, bầm điểm tiêm, tăng tiết bù vùng khác
Thuốc uống kháng cholinergic	Tăng tiết lan toả nhiều vùng, theo chỉ định	Khi đang dùng thuốc	Khô miệng, táo bón, nhìn mờ
Thiết bị năng lượng phá tuyến mồ hôi	Một số trường hợp chọn lọc	Lâu dài hơn	Sưng, đau, tê vùng nách
Phẫu thuật	Trường hợp nặng, thất bại điều trị khác	Lâu dài	Sẹo, tăng tiết bù, rủi ro phẫu thuật

Ai phù hợp và ai không nên tiêm?

Người tăng tiết mồ hôi nách nguyên phát gây ảnh hưởng sinh hoạt, đã thử thuốc bôi mà chưa đủ hiệu quả có thể được bác sĩ cân nhắc. Không nên tiêm khi mang thai, cho con bú, mắc bệnh thần kinh – cơ như nhược cơ, đang nhiễm trùng da vùng nách, dị ứng thành phần, hoặc khi tăng tiết mồ hôi là hậu quả của bệnh khác chưa được xử lý.

Rủi ro và tác dụng phụ khi tiêm botox vùng nách

• Thường gặp: đau, châm chích, bầm nhỏ, đỏ tại các điểm tiêm; ngứa nhẹ vài ngày.
• Tăng tiết mồ hôi bù ở vùng khác như lưng, ngực ở một số người.
• Yếu cơ tạm thời vùng cánh tay hiếm gặp nếu tiêm sâu.
• Hiếm gặp: phản ứng dị ứng; độc tố lan xa gây khó nuốt, khó thở – cảnh báo được nêu trong thông tin kê đơn tại Mỹ.
• Sản phẩm không rõ nguồn gốc làm tăng nguy cơ biến chứng; chỉ tiêm tại cơ sở được cấp phép.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Lona Skin Lab, phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ, thực hiện tiêm botulinum toxin sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định. Với vấn đề mồ hôi, bác sĩ hỏi thời điểm khởi phát, mức độ ảnh hưởng, các vùng ra mồ hôi, thuốc đang dùng, và đánh giá dấu hiệu gợi ý nguyên nhân thứ phát; khi cần, bác sĩ sẽ đề nghị xét nghiệm hoặc tư vấn chuyển khám chuyên khoa nội tiết. Với hôi nách là chủ yếu, bác sĩ sẽ tư vấn hướng xử trí phù hợp hơn. Chi phí phụ thuộc tình trạng và kế hoạch, được tư vấn sau khi thăm khám. Nếu muốn so sánh chế phẩm, xem bài Botox Mỹ: cơ chế, lợi ích, rủi ro và botox Mỹ và tiêu chí chọn nơi an toàn.

Bạn có thể đặt lịch thăm khám để bác sĩ đánh giá.

Chăm sóc tại nhà sau thủ thuật

Trong ngày đầu, tránh xoa bóp mạnh, tập luyện cường độ cao, xông hơi; không cạo hoặc wax vùng nách vài ngày theo hướng dẫn. Mặc áo cotton thoáng, tắm rửa và lau khô vùng nách hằng ngày. Nếu bạn đồng thời quan tâm đến chăm sóc da mặt nền, một số gợi ý:

• Chống nắng: Dual Sun Block Soft SPF50+/PA+++ của Bellmona hoặc danh mục kem chống nắng.
• Dưỡng ẩm: Regenerating Facial Cream của Inlab Medical cho da khô.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Đổ mồ hôi nhiều kèm sụt cân, hồi hộp, sốt, đổ mồ hôi đêm.
• Mồ hôi xuất hiện đột ngột ở người lớn tuổi, chỉ một bên cơ thể.
• Sau tiêm có khó nuốt, khó nói, khó thở, yếu cơ.
• Vùng nách sưng nóng đỏ, có mủ, nổi hạch đau.

Câu hỏi thường gặp

Tiêm botox nách duy trì được bao lâu?

Ở vùng nách, tác dụng giảm mồ hôi thường kéo dài lâu hơn so với tiêm nếp nhăn mặt, nhiều người duy trì được nhiều tháng. Thời gian thực tế khác nhau tuỳ mức độ tăng tiết, cơ địa và chế phẩm. Khi mồ hôi tăng trở lại, bác sĩ sẽ đánh giá để quyết định có tiêm nhắc hay chuyển sang phương án khác.

Botox có trị được hôi nách không?

Botox giảm tiết mồ hôi, nhờ đó vùng nách khô hơn và mùi có thể giảm ở một số người. Tuy nhiên mùi hôi chủ yếu do vi khuẩn phân huỷ chất tiết của tuyến apocrine, nên botox không phải phương pháp chuyên biệt cho mùi. Bác sĩ sẽ phân biệt tăng tiết mồ hôi với hôi nách để tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Giảm mồ hôi nách có ảnh hưởng điều nhiệt cơ thể không?

Vùng nách chỉ chiếm một phần rất nhỏ tổng số tuyến mồ hôi của cơ thể, nên giảm tiết tại đây thường không ảnh hưởng đáng kể tới khả năng điều nhiệt. Một số người có thể thấy ra mồ hôi nhiều hơn ở vùng khác như lưng, ngực. Nếu có cảm giác bất thường, hãy báo bác sĩ khi tái khám.

Khi nào ra nhiều mồ hôi là dấu hiệu bệnh?

Cần đi khám khi mồ hôi xuất hiện đột ngột ở tuổi trưởng thành, ra mồ hôi khắp người, đổ mồ hôi đêm, kèm sụt cân, hồi hộp, sốt hoặc chỉ ở một bên cơ thể. Đó có thể là tăng tiết mồ hôi thứ phát do cường giáp, đái tháo đường, nhiễm trùng hay thuốc, cần được chẩn đoán và điều trị nguyên nhân.

Có cách nào giảm mồ hôi nách trước khi nghĩ tới botox?

Có. Bước đầu thường là thuốc bôi chống mồ hôi chứa muối nhôm, mặc quần áo thoáng, tắm rửa và lau khô thường xuyên, hạn chế đồ cay, rượu bia, cà phê nếu thấy làm mồ hôi tăng. Khi các biện pháp này không đủ và ảnh hưởng sinh hoạt, bác sĩ mới cân nhắc botulinum toxin hoặc phương pháp khác.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD) – hyperhidrosis: diagnosis and treatment: www.aad.org
• U.S. Food and Drug Administration (FDA) – thông tin kê đơn onabotulinumtoxinA: www.fda.gov
• NHS – hyperhidrosis – nguyên nhân và điều trị: www.nhs.uk

Đọc thêm: khi nào tăng tiết mồ hôi cần đi khám — bài tổng hợp đầy đủ các hướng điều trị đang có, khoảng giá niêm yết và quy trình từng bước.