Biến chứng do tiêm filler không đúng cách: nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Ths.Bs.Thảo Vy Đã kiểm duyệt nội dung

Biến chứng do tiêm filler không đúng cách thường bắt nguồn từ năm yếu tố: người tiêm không đủ chuyên môn, sản phẩm không rõ nguồn gốc, kỹ thuật hoặc vị trí tiêm sai, cơ sở không có điều kiện xử trí cấp cứu và chăm sóc sau tiêm sai cách. Biến chứng có thể từ sưng bầm, nốt cục đến tắc mạch, hoại tử da hay giảm thị lực, cần được nhận biết và xử trí sớm.

Thế nào là tiêm filler không đúng cách?

Tiêm filler không đúng cách là khi một hoặc nhiều mắt xích an toàn bị bỏ qua. Mỗi mắt xích tương ứng một nhóm nguy cơ cụ thể.

Về tiêu chuẩn của người tiêm, bạn có thể tham khảo tiêm filler cần bằng cấp gì. Tổng quan về đặc tính các dòng sản phẩm có trong bài so sánh các loại filler và tiêu chí an toàn.

Dấu hiệu biến chứng filler theo thời gian

Biến chứng có thể xuất hiện ngay khi tiêm, trong vài ngày hoặc sau nhiều tuần, nhiều tháng. Nhận biết theo mốc thời gian giúp bạn biết lúc nào cần quay lại cơ sở y tế.

Ngay khi tiêm và trong 24–48 giờ

• Sưng, đỏ, bầm, đau nhẹ: thường gặp, giảm dần.
• Đau dữ dội, da trắng bệch rồi tím loang lổ, lạnh: dấu hiệu tắc mạch.
• Nhìn mờ, đau mắt, sụp mi: tắc mạch liên quan mắt, cấp cứu.
• Nổi mề đay, sưng phù nhiều: phản ứng dị ứng.

Sau vài ngày đến vài tuần

• Sưng nóng đỏ, đau tăng, có mủ: nhiễm trùng.
• Gồ, cục sờ thấy được, lệch hai bên: filler phân bố không đều.
• Ánh xanh dưới da mỏng: filler tiêm quá nông.

Sau nhiều tháng

• Nốt cứng, đau, đỏ tái phát: phản ứng viêm muộn, u hạt hoặc màng sinh học vi khuẩn.
• Filler di chuyển khỏi vị trí ban đầu.

Rủi ro và tác dụng phụ nghiêm trọng: tắc mạch, hoại tử, giảm thị lực

Tắc mạch xảy ra khi filler đi vào lòng mạch hoặc chèn ép mạch máu, làm mô phía sau thiếu máu nuôi. Đây là biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng nhất của filler.

• Vùng nguy cơ cao: giữa hai lông mày, mũi, rãnh mũi má, thái dương.
• Hậu quả nếu chậm xử trí: hoại tử da, sẹo, giảm hoặc mất thị lực, hiếm gặp đột quỵ.
• Yếu tố làm tăng nguy cơ: tiêm lượng lớn, bơm nhanh, vùng từng phẫu thuật hoặc từng tiêm nhiều lần.

Với filler HA, hyaluronidase là thuốc giúp làm tan gel, thường dùng càng sớm càng tốt khi nghi tắc mạch, theo các hướng dẫn được công bố trên PubMed. Đây là thuốc dùng tại cơ sở y tế theo chỉ định bác sĩ, không tự dùng. Với filler không phải HA hoặc chất lạ, hyaluronidase không có tác dụng, khiến việc xử trí khó khăn hơn.

Xử trí ban đầu khi nghi có biến chứng filler

Nguyên tắc là liên hệ cơ sở y tế sớm, không tự xử lý tại nhà theo hướng dẫn trên mạng.

1. Ngừng mọi tác động lên vùng tiêm: không massage, không chườm nóng nếu chưa có chỉ định.
2. Chụp ảnh vùng tiêm, ghi lại thời điểm xuất hiện triệu chứng.
3. Liên hệ ngay bác sĩ đã tiêm, cung cấp tên sản phẩm, lượng tiêm, vị trí.
4. Nếu đau tăng, da đổi màu, nhìn mờ: đến cơ sở y tế có khả năng xử trí cấp cứu ngay, không chờ hẹn.
5. Mang theo thông tin sản phẩm, phiếu tiêm nếu có.

Sai lầm thường gặp khiến biến chứng nặng hơn

• Chờ “tự hết” khi đau tăng và da đổi màu: mất thời gian vàng xử trí tắc mạch.
• Tự massage nặn filler: có thể làm tổn thương mô, lan filler.
• Tự mua thuốc kháng sinh, corticoid: che lấp triệu chứng, chậm chẩn đoán.
• Quay lại chính nơi tiêm không đủ điều kiện: không có thuốc và kinh nghiệm xử trí.
• Uống rượu bia sớm sau tiêm: tăng sưng bầm; xem thêm bài uống rượu sau khi tiêm filler.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Lona Skin Lab, phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ, thực hiện tiêm filler HA (không bao gồm filler mũi và filler body) sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định, đồng thời tiếp nhận thăm khám, đánh giá người có dấu hiệu bất thường sau tiêm. Các bước gồm:

1. Hỏi tiền sử: thời điểm tiêm, nơi tiêm, tên sản phẩm, lượng tiêm, các lần tiêm trước, dị ứng, thuốc đang dùng.
2. Khám vùng tiêm: màu da, nhiệt độ, độ đau, nốt cục; soi da bằng thiết bị khi phù hợp.
3. Đánh giá mức độ: biến chứng nhẹ có thể theo dõi, biến chứng cần xử trí tại chỗ hoặc cần chuyển tuyến.
4. Giải thích lựa chọn: theo dõi, thuốc theo đơn, hyaluronidase với filler HA, hoặc giới thiệu chuyển tuyến với trường hợp vượt phạm vi như biến chứng mắt, filler body, chất lạ cần phẫu thuật lấy ra.
5. Hẹn tái khám: theo dõi đến khi ổn định.

Nếu đang có dấu hiệu bất thường, bạn có thể đặt lịch thăm khám; trường hợp cấp cứu, hãy đến cơ sở y tế gần nhất ngay.

Chăm sóc da sau thủ thuật

Sau tiêm hoặc sau khi biến chứng nhẹ đã được xử trí, tuân thủ hướng dẫn kiêng cữ là quan trọng nhất. Bài tiêm filler kiêng gì tổng hợp chi tiết. Khi da đã ổn định, có thể dùng:

• Chống nắng dịu nhẹ: Dual Sun Block Soft SPF50+/PA+++ hoặc nhóm kem chống nắng, hạn chế thâm vùng bầm.
• Dưỡng ẩm, hỗ trợ hàng rào da: Regenerating Facial Cream chứa peptide và HA, hoặc nhóm sản phẩm chứa peptide.

Thoa nhẹ, không day ấn vùng tiêm và không dùng hoạt chất mạnh khi da còn sưng, đỏ.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Đau tăng dần, da trắng bệch, tím loang lổ hoặc lạnh ở vùng tiêm.
• Nhìn mờ, mất thị lực, đau mắt, sụp mi, nhức đầu dữ dội sau tiêm.
• Yếu tay chân, nói khó, méo miệng.
• Sưng nóng đỏ, sốt, chảy mủ.
• Khó thở, sưng môi lưỡi, nổi mề đay toàn thân.

Câu hỏi thường gặp

Tôi tiêm filler cằm ở spa 3 ngày, giờ vẫn sưng nhẹ, có đáng lo không?

Sưng nhẹ, đều hai bên, mức đau không tăng và màu da bình thường thường là phản ứng sau tiêm, giảm dần trong vài ngày. Tuy nhiên, vì nơi tiêm không phải cơ sở y tế, bạn nên được bác sĩ kiểm tra để biết sản phẩm và kỹ thuật. Nếu đau tăng, da đổi màu hoặc nóng đỏ, cần đi khám ngay.

Làm sao biết mình bị tắc mạch sau tiêm filler?

Dấu hiệu thường gặp là đau nhiều hơn mức bình thường, da vùng tiêm trắng bệch rồi chuyển tím loang lổ như mạng lưới, lạnh, có thể nổi mụn mủ nhỏ sau vài ngày. Nhìn mờ, đau mắt là dấu hiệu khẩn cấp. Khi nghi ngờ, hãy liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay, không chờ đợi.

Filler không rõ nguồn gốc có tan bằng hyaluronidase được không?

Hyaluronidase chỉ tác dụng với filler HA. Nếu sản phẩm là chất khác, silicone lỏng hoặc không rõ thành phần, thuốc này không giúp được. Một số trường hợp cần thuốc chống viêm theo đơn, thủ thuật hoặc phẫu thuật để lấy chất lạ, và kết quả khó đoán. Đây là lý do cần biết chính xác sản phẩm trước khi tiêm.

Sau tiêm filler bị nổi cục cứng, có nên tự massage cho tan?

Không nên tự massage mạnh. Cục cứng có thể do filler tập trung, phản ứng viêm, nhiễm trùng hoặc u hạt, mỗi nguyên nhân cần cách xử lý khác nhau. Massage sai có thể làm viêm nặng hơn hoặc làm lan filler. Hãy để bác sĩ khám, xác định nguyên nhân rồi mới quyết định hướng xử trí phù hợp.

Đang dùng aspirin hoặc thuốc chống đông có tiêm filler được không?

Các thuốc này làm tăng nguy cơ bầm, chảy máu. Không tự ngưng thuốc được bác sĩ tim mạch hoặc thần kinh kê đơn. Hãy báo cho bác sĩ thẩm mỹ để cân nhắc lợi ích, nguy cơ và có thể phối hợp với bác sĩ điều trị. Với thực phẩm chức năng như dầu cá, vitamin E, bác sĩ thường hướng dẫn tạm ngưng trước tiêm.

Biến chứng filler có để lại sẹo không?

Phần lớn biến chứng nhẹ như sưng, bầm không để lại sẹo. Nhiễm trùng nặng, hoại tử do tắc mạch xử trí muộn có thể để lại sẹo hoặc thay đổi màu da. Xử trí sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ này. Sau khi lành, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp cải thiện sẹo phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• U.S. Food and Drug Administration (FDA) – cảnh báo về filler da không được phê duyệt và tiêm tại cơ sở không đủ điều kiện
• American Academy of Dermatology (AAD) – filler tiêm: biến chứng và cách chọn bác sĩ
• PubMed – Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ – nghiên cứu về xử trí tắc mạch do filler bằng hyaluronidase
• Bộ Y tế Việt Nam – quy định về cơ sở được phép thực hiện thủ thuật thẩm mỹ