Cách khắc phục rụng tóc ở tuổi dậy thì: nguyên nhân và khi nào cần đi khám

Ths.Bs.Thảo Vy Đã kiểm duyệt nội dung

Rụng tóc ở tuổi dậy thì thường do thay đổi nội tiết, căng thẳng học tập, ăn kiêng, thiếu sắt hoặc bệnh da đầu. Phần lớn trường hợp cải thiện khi tìm đúng nguyên nhân và điều chỉnh sinh hoạt. Nếu tóc rụng thành mảng, kéo dài trên 3 tháng hoặc kèm triệu chứng khác, cần đưa con đi khám.

Rụng tóc ở tuổi dậy thì có bình thường không?

Rụng một lượng tóc nhất định mỗi ngày là bình thường vì tóc luôn thay mới theo chu kỳ. Rụng tóc ở tuổi dậy thì trở nên đáng lo khi lượng rụng tăng rõ, tóc thưa thấy da đầu, hoặc xuất hiện mảng trơn nhẵn.

Ở tuổi 10–18, cơ thể thay đổi mạnh về hormone, nhu cầu dinh dưỡng tăng và áp lực học tập lớn. Đây đều là yếu tố ảnh hưởng đến chu kỳ tóc.

Nguyên nhân rụng tóc ở tuổi dậy thì

Thường có nhiều nguyên nhân cùng lúc. Bảng dưới đây giúp phụ huynh và các bạn trẻ nhận diện sơ bộ.

Ở nam giới, nếu chân tóc bắt đầu lùi theo hình chữ M, có thể tham khảo bài các cấp độ hói chữ M.

Cách khắc phục rụng tóc ở tuổi dậy thì theo từng bước

Khắc phục hiệu quả bắt đầu từ tìm đúng nguyên nhân, sau đó điều chỉnh sinh hoạt và chỉ dùng thuốc khi có chỉ định.

1. Quan sát và ghi lại: thời điểm bắt đầu, lượng rụng, có mảng trơn không, có ốm hay căng thẳng trước đó không.
2. Điều chỉnh dinh dưỡng: đủ đạm (thịt, cá, trứng, đậu), sắt, kẽm, vitamin; không ăn kiêng khắc nghiệt.
3. Ngủ đủ 8–10 tiếng mỗi đêm theo khuyến cáo cho lứa tuổi thiếu niên.
4. Giảm áp lực: sắp xếp lịch học hợp lý, vận động thể thao, trò chuyện với gia đình.
5. Chăm sóc tóc nhẹ nhàng: không buộc chặt, hạn chế nhuộm, tẩy, duỗi, sấy nhiệt cao.
6. Đi khám nếu không cải thiện sau khoảng 3 tháng hoặc có dấu hiệu bất thường.
7. Tuân thủ điều trị và tái khám theo hẹn khi bác sĩ đã chẩn đoán.

Nên tự theo dõi hay đi khám? Bảng quyết định nhanh

Sai lầm thường gặp

• Tự mua thuốc mọc tóc, thuốc nội tiết cho trẻ mà không có chỉ định.
• Uống viên bổ sung sắt, biotin liều cao khi chưa xét nghiệm; thừa sắt cũng gây hại, biotin liều cao có thể làm sai lệch một số xét nghiệm.
• Dùng mẹo dân gian như bôi tỏi, ớt, gừng sống lên da đầu gây bỏng, viêm da.
• Trách mắng khi trẻ nhổ tóc: có thể làm thói quen nặng hơn; cần hỗ trợ tâm lý.
• Chờ đợi quá lâu với mảng rụng lan nhanh.

Rủi ro và tác dụng phụ khi điều trị rụng tóc ở tuổi vị thành niên

Trẻ vị thành niên cần được cân nhắc kỹ hơn người lớn khi dùng thuốc hoặc thủ thuật.

• Minoxidil bôi: kích ứng da đầu, mọc lông mặt không mong muốn, rụng tăng tạm thời giai đoạn đầu; chỉ dùng khi bác sĩ đánh giá phù hợp.
• Corticoid bôi hoặc tiêm tại chỗ (cho rụng tóc từng vùng): teo da, giãn mạch nếu dùng sai; là thuốc kê đơn.
• Thuốc kháng nấm uống: cần theo dõi theo chỉ định của bác sĩ.
• Thuốc kháng androgen như finasteride thường không dùng cho trẻ vị thành niên.
• Isotretinoin điều trị mụn đôi khi làm tóc thưa tạm thời; báo bác sĩ nếu đang dùng.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Bác sĩ da liễu sẽ thăm khám để tìm nguyên nhân, tránh điều trị theo cảm tính. Quy trình tại Lona Skin Lab thường gồm:

1. Hỏi tiền sử cùng phụ huynh: thời điểm rụng, bệnh gần đây, chế độ ăn, kinh nguyệt (với nữ), thuốc đang dùng, áp lực học tập.
2. Soi da đầu bằng thiết bị để đánh giá mật độ tóc, sợi gãy, dấu hiệu viêm, nấm.
3. Đánh giá cần xét nghiệm hay không, ví dụ sắt, chức năng tuyến giáp khi có gợi ý.
4. Giải thích hướng xử lý: điều chỉnh sinh hoạt, kê đơn da liễu khi cần, hoặc giới thiệu khám nội tiết, nhi khoa, tâm lý.
5. Hẹn tái khám để theo dõi tiến triển.

Nếu muốn biết trước buổi khám gồm những gì, có thể đọc bài khám rụng tóc gồm những bước nào. Về khả năng phục hồi của nang tóc, xem bài nang tóc bị teo có phục hồi lại được không. Bạn có thể đặt lịch thăm khám để bác sĩ đánh giá cụ thể.

Chăm sóc tóc, da đầu và da tại nhà

Tuổi dậy thì cũng là giai đoạn da dễ nổi mụn, nhạy cảm. Chăm sóc nhẹ nhàng giúp da và da đầu khỏe hơn:

• Gội đầu bằng dầu gội dịu nhẹ 2–3 lần mỗi tuần hoặc theo độ dầu của da đầu; chải tóc bằng lược răng thưa.
• Sản phẩm chứa panthenol: hỗ trợ dưỡng ẩm, làm dịu cho da khô, nhạy cảm.
• Sản phẩm chứa rau má (Centella asiatica): hỗ trợ làm dịu da dễ kích ứng.
• Kem chống nắng cho da mặt và đội mũ khi ra nắng để bảo vệ da đầu.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Rụng tóc thành mảng, lan nhanh, rụng cả lông mày, lông mi.
• Da đầu đỏ, sưng, có mủ, đau hoặc nổi hạch sau gáy.
• Kèm sụt cân nhanh, mệt mỏi, chóng mặt, kinh nguyệt mất hoặc rối loạn.
• Trẻ có dấu hiệu lo âu, trầm cảm, tự nhổ tóc thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

Con gái 15 tuổi ăn kiêng giảm cân rồi rụng tóc nhiều, có sao không?

Giảm cân nhanh, ăn thiếu đạm và sắt là nguyên nhân thường gặp gây rụng tóc từng đợt, thường xuất hiện vài tháng sau khi bắt đầu ăn kiêng. Tóc có thể cải thiện khi chế độ ăn cân đối trở lại. Nếu con sợ tăng cân, ăn rất ít hoặc mất kinh, cần đưa con đi khám sớm để được hỗ trợ dinh dưỡng và tâm lý.

Rụng tóc sau đợt sốt xuất huyết bao lâu thì mọc lại?

Sau sốt cao, tóc thường rụng nhiều vào khoảng 2–3 tháng sau, gọi là rụng tóc từng đợt. Phần lớn trường hợp tóc mọc lại dần trong vài tháng tiếp theo khi cơ thể hồi phục, ăn uống đủ chất. Nếu sau khoảng 6 tháng tóc vẫn thưa rõ hoặc xuất hiện mảng trơn, nên đi khám da liễu.

Học sinh 16 tuổi có dùng minoxidil được không?

Minoxidil không nên tự dùng ở tuổi vị thành niên. Bác sĩ cần xác định rõ nguyên nhân rụng tóc trước, vì nhiều trường hợp ở tuổi này do thiếu chất, căng thẳng hay bệnh da đầu và cải thiện khi xử lý đúng nguyên nhân. Nếu có chỉ định, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách dùng và theo dõi tác dụng phụ.

Rụng tóc từng mảng tròn ở tuổi dậy thì có lây không?

Rụng tóc từng vùng (alopecia areata) là bệnh tự miễn, không lây. Tuy nhiên, nấm da đầu cũng có thể gây mảng rụng và có khả năng lây qua lược, mũ, gối. Vì hai tình trạng có thể trông giống nhau, cần bác sĩ thăm khám để phân biệt và chọn hướng điều trị phù hợp.

Con trai 17 tuổi tóc thưa ở đỉnh đầu có phải hói sớm không?

Hói di truyền có thể bắt đầu từ cuối tuổi thiếu niên, nhất là khi gia đình có người hói sớm. Tuy vậy, cũng cần loại trừ thiếu chất, căng thẳng, bệnh da đầu. Bác sĩ soi da đầu sẽ đánh giá sợi tóc có mảnh dần hay không. Các thuốc kháng androgen thường không dùng cho tuổi vị thành niên.

Đang uống isotretinoin trị mụn mà rụng tóc thì làm sao?

Isotretinoin là thuốc kê đơn, đôi khi gây tóc khô, thưa tạm thời. Không tự ngưng hoặc đổi liều thuốc. Hãy báo bác sĩ đang theo dõi để được đánh giá, có thể kiểm tra thêm các nguyên nhân khác như thiếu sắt. Trong thời gian này, chăm sóc tóc nhẹ nhàng, dưỡng ẩm và ăn uống đủ chất.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD)
• NHS (Vương quốc Anh)
• Mayo Clinic