Cách trị mụn cóc tại nhà: điều nên và không nên làm

Lona Team Đã kiểm duyệt nội dung

Cách trị mụn cóc tại nhà chỉ nên áp dụng cho mụn cóc thông thường nhỏ ở tay, chân, đã được xác định đúng. Sản phẩm chứa salicylic acid dành cho mụn cóc cần dùng kiên trì nhiều tuần. Không tự cắt, đốt, bôi acid lên mặt, vùng sinh dục hoặc khi bị tiểu đường.

Mụn cóc là gì và vì sao dễ nhầm với các loại mụn khác?

Mụn cóc (verruca) là tăng sinh lành tính của da do nhiễm virus HPV. Virus xâm nhập qua vết xước nhỏ, khiến tế bào sừng tăng sinh tạo thành nốt sần, bề mặt sần sùi, đôi khi có chấm đen nhỏ là mao mạch bị huyết khối.

Mụn cóc dễ bị nhầm với nhiều tổn thương khác như mụn thịt, u nhú, hạt kê hay chai chân. Bài tổng quan về các loại mụn và cách nhận diện giúp bạn phân biệt sơ bộ. Ví dụ, những nốt trắng li ti dưới da thường là milia, còn nốt sần không có nhân dưới da có thể là mụn ẩn dưới da. Mụn li ti ngứa ở ngực, lưng có thể là mụn nấm men.

Các loại mụn cóc thường gặp

Cách trị mụn cóc tại nhà: những gì có thể làm

Với mụn cóc thông thường nhỏ ở tay, chân, người khoẻ mạnh có thể tham khảo các bước sau và nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi bắt đầu:

1. Sản phẩm chứa salicylic acid dành riêng cho mụn cóc: ngâm vùng da trong nước ấm 5–10 phút, lau khô, bôi đúng lên nốt mụn và tránh da lành xung quanh. Thường cần dùng đều nhiều tuần. Đây là sản phẩm khác với BHA nồng độ thấp trong mỹ phẩm chăm sóc da mặt.
2. Làm mỏng lớp sừng nhẹ nhàng: dùng giũa riêng để mài bề mặt sau khi ngâm, không dùng chung với vùng da khác, không làm chảy máu.
3. Che phủ nốt mụn: dùng băng dán để hạn chế lây sang vùng da khác và sang người thân.
4. Giữ vệ sinh: không cắn móng, không cạo qua vùng có mụn cóc, mang dép ở nơi công cộng ẩm ướt như hồ bơi, phòng tắm chung.

Không nên: tự cắt bằng dao kéo, tự đốt bằng nhang hoặc hoá chất, đắp lá, tỏi, vôi trực tiếp lên da. Các cách này dễ gây bỏng, nhiễm trùng và để lại sẹo.

Các phương pháp tại cơ sở y tế

Khi xử lý tại nhà không hiệu quả sau 8–12 tuần, hoặc mụn cóc ở vị trí nhạy cảm, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Áp lạnh (cryotherapy): dùng nitơ lỏng làm đông và phá huỷ mô mụn cóc, thường cần vài lần.
• Đốt điện hoặc laser: loại bỏ mô tổn thương, cần gây tê tại chỗ.
• Tiểu phẫu: với một số mụn cóc dạng sợi hoặc kích thước lớn.
• Thuốc bôi kê đơn: một số thuốc điều hoà miễn dịch tại chỗ chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.

Rủi ro và tác dụng phụ khi xử lý mụn cóc

• Kích ứng, bỏng da lành: khi bôi salicylic acid lan ra xung quanh.
• Nhiễm trùng: do cắt, cạy hoặc dụng cụ không vô khuẩn.
• Sẹo, thay đổi sắc tố: sau đốt, áp lạnh hoặc laser, nhất là ở da sẫm màu.
• Đau, phồng rộp: sau áp lạnh, thường giảm trong vài ngày.
• Tái phát: virus có thể còn ở vùng da quanh tổn thương, mụn cóc có thể mọc lại.
• Bỏ sót bệnh khác: một số tổn thương ác tính hiếm gặp có thể giống mụn cóc, vì vậy nốt bất thường cần được khám.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Lona Skin Lab là phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ. Bác sĩ thăm khám, soi da bằng thiết bị để phân biệt mụn cóc với u nhú, mụn thịt, dày sừng hay các tổn thương khác. Tuỳ vị trí, số lượng và kích thước, Lona Skin Lab thực hiện laser hoặc tiểu phẫu sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định, hoặc kê đơn da liễu khi phù hợp. Kết quả và số buổi phụ thuộc từng trường hợp, mụn cóc có thể tái phát. Bạn có thể đặt lịch thăm khám để được đánh giá cụ thể.

Chăm sóc da tại nhà sau thủ thuật

Sau khi xử lý mụn cóc, chăm sóc vết thương đúng cách giúp hạn chế nhiễm trùng và thâm:

• Giữ vùng thủ thuật khô sạch, thay băng theo hướng dẫn, không cạy vảy.
• Làm sạch dịu nhẹ: với vùng da mặt, dùng loại sữa rửa mặt dịu nhẹ, tránh chà xát lên vùng vừa làm.
• Chống nắng: vùng da mới lành dễ thâm, nên dùng kem chống nắng khi da đã liền, ví dụ Dual Sun Block Soft SPF50+ của Bellmona cho vùng mặt và mu tay.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Nốt tăng kích thước nhanh, chảy máu, đổi màu hoặc loét.
• Mụn cóc ở mặt, vùng sinh dục, hậu môn, quanh móng.
• Người bị tiểu đường, bệnh mạch máu ngoại biên hoặc suy giảm miễn dịch.
• Vùng da sưng, nóng, đỏ, chảy mủ sau khi tự xử lý.
• Mụn cóc lòng bàn chân gây đau ảnh hưởng đi lại.

Câu hỏi thường gặp

Mụn cóc có tự hết không?

Một tỷ lệ mụn cóc có thể tự thoái lui, đặc biệt ở trẻ em, nhưng thời gian có thể kéo dài nhiều tháng đến vài năm. Trong thời gian đó, mụn cóc có thể lan sang vùng da khác hoặc lây cho người thân. Vì vậy nhiều người chọn xử lý sớm sau khi được bác sĩ xác định.

Mụn cóc có lây không?

Có. Virus HPV gây mụn cóc lây qua tiếp xúc trực tiếp với tổn thương hoặc gián tiếp qua khăn, dao cạo, sàn nhà tắm ẩm ướt. Nên che phủ nốt mụn, không dùng chung đồ cá nhân, rửa tay sau khi chạm vào mụn cóc và mang dép ở nơi công cộng.

Có nên dùng tỏi hoặc lá cây đắp mụn cóc?

Không nên. Tỏi và nhiều loại lá có thể gây bỏng hoá chất, phồng rộp, viêm da tiếp xúc và để lại sẹo, trong khi hiệu quả chưa được chứng minh rõ. Nếu muốn xử lý tại nhà, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về sản phẩm phù hợp và cách dùng an toàn.

Bao lâu thì biết cách xử lý tại nhà không hiệu quả?

Thông thường cần dùng đều đặn 8–12 tuần mới đánh giá được. Nếu sau thời gian này nốt mụn không nhỏ đi, hoặc có dấu hiệu lan rộng, đau, viêm, nên ngừng và đi khám để bác sĩ cân nhắc phương pháp khác như áp lạnh, laser hay tiểu phẫu.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD)
• NHS (Vương quốc Anh)
• DermNet

Đọc thêm: bản đồ các hướng xử lý mụn — bài tổng hợp đầy đủ các hướng điều trị đang có, khoảng giá niêm yết và quy trình từng bước.