Tác hại tiêm filler: phân loại biến chứng sớm, muộn và cách giảm rủi ro

Ths.Bs.Thảo Vy Đã kiểm duyệt nội dung

Tác hại tiêm filler được chia thành biến chứng sớm (sưng, bầm, tắc mạch) và biến chứng muộn (nốt cục, nhiễm trùng, u hạt, di chuyển filler). Phần lớn là nhẹ, tạm thời; một số hiếm gặp nhưng nghiêm trọng. Hiểu rõ từng nhóm giúp bạn nhận biết sớm và chọn nơi tiêm có khả năng xử trí.

Vì sao tiêm filler có thể gây hại?

Filler là vật liệu lạ đưa vào cơ thể. Tác hại có thể đến từ ba nhóm nguyên nhân: kỹ thuật (sai lớp, sai vị trí, quá nhiều), sản phẩm (không rõ nguồn gốc, chất làm đầy không tiêu như silicone lỏng, nhiễm khuẩn) và cơ địa (dị ứng, bệnh tự miễn, nhiễm trùng răng miệng hoặc xoang).

Các báo cáo tổng quan trên PubMed cho thấy tỷ lệ biến chứng nặng thấp khi tiêm đúng quy trình, nhưng không bằng không. Vì vậy, nắm rõ nhóm biến chứng là bước đầu tiên để tiêm một cách có hiểu biết. Bạn có thể xem thêm bài so sánh các loại filler, giá và an toàn.

Phân loại tác hại tiêm filler theo thời gian

Rủi ro và tác dụng phụ cần đặc biệt lưu ý

Trong các tác hại kể trên, ba nhóm cần được trao đổi kỹ trước khi tiêm:

• Tắc mạch: filler đi vào hoặc chèn ép mạch máu gây thiếu máu mô. Vùng nguy cơ cao gồm mũi, ấn đường, rãnh mũi má, thái dương. Hậu quả có thể là hoại tử da, sẹo, hiếm hơn là giảm hoặc mất thị lực.
• U hạt và phản ứng viêm muộn: hệ miễn dịch phản ứng với vật liệu lạ, đôi khi khởi phát sau nhiễm virus, tiêm vắc xin hoặc làm răng.
• Biến chứng do chất làm đầy không rõ nguồn gốc: silicone lỏng, “filler” trôi nổi trên mạng có thể gây viêm mạn tính, rất khó xử lý.

Hyaluronidase là thuốc kê đơn, cần bác sĩ chỉ định; thuốc chỉ làm tan được filler HA và có nguy cơ dị ứng. Với calcium hydroxylapatite, PLLA hoặc PCL, xử trí phức tạp hơn và có thể cần nhiều bước.

Yếu tố nào làm tăng nguy cơ tác hại?

• Tiêm ở cơ sở không có giấy phép, người tiêm không phải bác sĩ.
• Tiêm lượng lớn trong một lần, tiêm chồng nhiều lớp qua nhiều năm không đánh giá lại.
• Tiêm khi đang có nhiễm trùng da, răng, xoang; vừa làm răng hoặc sắp làm răng.
• Bệnh tự miễn chưa kiểm soát, cơ địa dị ứng, đang dùng thuốc chống đông.
• Không khai báo các lần tiêm trước, nhất là filler không rõ loại.

Bằng cấp của người tiêm cũng là yếu tố quan trọng; bạn có thể đọc thêm bài tiêm filler cần bằng cấp gì.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Tại Lona Skin Lab, phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ, bác sĩ hỏi kỹ tiền sử tiêm, bệnh lý, thuốc đang dùng và khám vùng dự kiến tiêm trước khi tư vấn. Với người đang gặp vấn đề sau tiêm ở nơi khác, bác sĩ khám, có thể soi da và đánh giá để xác định hướng xử trí trong phạm vi phù hợp hoặc giới thiệu chuyển tuyến khi cần.

Lona Skin Lab thực hiện tiêm filler HA sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định, có sẵn hyaluronidase và quy trình xử trí biến chứng. Chi phí được tư vấn sau khi đánh giá. Bạn có thể đặt lịch thăm khám để bác sĩ đánh giá tình trạng và tư vấn phương án phù hợp.

Chăm sóc da tại nhà và sau thủ thuật

Gợi ý do Lona biên soạn ở mức mỹ phẩm, dùng khi vùng tiêm đã ổn định:

• Chống nắng: Dual Sun Block Soft SPF50+, thoa nhẹ tay.
• Dưỡng ẩm, nâng đỡ nền da: Lifting Facial Cream Inlab Medical chứa retinol, peptide, coenzyme Q10 hỗ trợ cải thiện vẻ săn chắc.
• Peptide: sản phẩm trong danh mục peptide cho nền da khô, thiếu đàn hồi.

Trong những ngày đầu, tránh rượu bia, xông hơi, tập nặng và xoa bóp vùng tiêm. Xem thêm bài tiêm filler kiêng gì và uống rượu sau khi tiêm filler nên kiêng bao lâu.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Đau tăng dần, da tái trắng, tím loang lổ, lạnh, xuất hiện mụn nước sau tiêm.
• Nhìn mờ, mất thị lực, đau mắt, sụp mi, đau đầu dữ dội: đến cơ sở cấp cứu ngay.
• Sưng nóng đỏ, sốt, chảy mủ ở vùng tiêm.
• Nốt cứng, sưng tái đi tái lại dù đã tiêm từ lâu.

Câu hỏi thường gặp

Tác hại tiêm filler có thể xuất hiện sau bao lâu?

Có biến chứng xảy ra ngay khi tiêm như tắc mạch, có biến chứng xuất hiện sau vài ngày như nhiễm trùng, và có loại xuất hiện sau nhiều tháng đến nhiều năm như u hạt, di chuyển filler. Vì vậy, bạn nên lưu lại tên sản phẩm, ngày tiêm và báo cho bác sĩ mỗi khi có thay đổi bất thường.

Filler HA có an toàn hơn các loại khác không?

Filler HA có ưu điểm là có thể làm tan bằng hyaluronidase khi cần, nên khả năng xử trí linh hoạt hơn. Tuy nhiên, HA vẫn có thể gây tắc mạch, nốt cục, viêm muộn nếu tiêm sai. Mức độ an toàn còn phụ thuộc chỉ định, kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, không chỉ loại chất.

Có nên tiêm hyaluronidase để “dọn” filler cũ trước khi tiêm lại?

Không phải ai cũng cần. Bác sĩ sẽ khám, có thể siêu âm hoặc đánh giá để xem filler cũ còn nhiều không, có di chuyển hay gây biến chứng không. Hyaluronidase là thuốc kê đơn, có nguy cơ dị ứng và chỉ tác dụng với HA, nên chỉ dùng khi có chỉ định rõ ràng.

Làm răng sau tiêm filler có ảnh hưởng không?

Một số báo cáo ghi nhận nhiễm trùng hoặc viêm muộn sau các thủ thuật nha khoa ở người đã tiêm filler. Nên thông báo cho nha sĩ và bác sĩ da liễu về lần tiêm gần nhất. Thông thường, bác sĩ khuyên giãn cách giữa làm răng và tiêm filler, khoảng thời gian cụ thể tuỳ từng trường hợp.

Tài liệu tham khảo

• U.S. Food and Drug Administration (FDA)
• American Academy of Dermatology (AAD)
• PubMed – Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ