Biến chứng da lồi lõm khi tiêm botox: nguyên nhân và cách nhận biết

Ths.Bs.Thảo Vy Đã kiểm duyệt nội dung

Biến chứng da lồi lõm khi tiêm botox thường do cơ được thư giãn không đều, một phần cơ còn co bù tạo gờ, hoặc do sưng, bầm, phản ứng tại điểm tiêm. Phần lớn trường hợp là tạm thời và có thể được bác sĩ đánh giá, tinh chỉnh; hiếm khi do nhiễm trùng cần xử trí y khoa.

Botulinum toxin là thuốc kê đơn, cần bác sĩ chỉ định. Bài viết thuộc nhóm kiến thức về các loại botox và tiêm botox xoá nhăn, tập trung vào nguyên nhân và cách nhận biết dấu hiệu bất thường.

Vì sao da có thể lồi lõm sau tiêm botox?

Botulinum toxin làm giảm co cơ tạm thời tại vùng được tiêm. Khi lượng thuốc, vị trí, độ sâu hoặc khoảng cách giữa các điểm tiêm chưa phù hợp với giải phẫu và sức cơ, một số vùng cơ được thư giãn nhiều, vùng khác ít hơn, tạo nên bề mặt không đều. Các nguyên nhân thường gặp:

• Nốt phồng ngay sau tiêm: dịch thuốc dưới da, thường phẳng lại sau vài giờ.
• Sưng, bầm, tụ máu nhỏ: do kim chạm mạch máu nhỏ, giảm dần trong vài ngày đến hai tuần.
• Co cơ bù trừ: phần cơ không được tiêm co mạnh hơn, tạo gờ ở trán, nếp ở vùng mắt, hoặc chân mày nhướn cao bất thường.
• Cằm sần: cơ cằm co không đều tạo bề mặt lấm tấm.
• Phồng nghịch thường cơ cắn: một phần cơ cắn còn hoạt động, phồng lên khi nhai.
• Lõm sau tiêm cơ cắn nhiều lần: cơ teo nhỏ kèm mất thể tích tự nhiên theo tuổi khiến má hóp.
• Nhiễm trùng, áp xe: hiếm, liên quan vô khuẩn hoặc chăm sóc sau tiêm.

Phân biệt các dạng lồi lõm sau tiêm

Bất cân xứng hai bên mặt cũng là vấn đề thường gặp, xem thêm bài tiêm botox bị lệch mặt.

Yếu tố làm tăng nguy cơ lồi lõm

• Không đánh giá kỹ cơ khi nghỉ và khi vận động trước tiêm.
• Phân bố điểm tiêm không phù hợp với hình dạng cơ của từng người.
• Lượng thuốc quá ít hoặc quá nhiều ở một vùng.
• Sản phẩm không rõ nguồn gốc, pha không đúng hướng dẫn.
• Xoa bóp mạnh, nằm đè vùng tiêm trong vài giờ đầu.
• Tiêm cơ cắn quá dày, lặp lại nhiều lần mà không đánh giá thể tích mặt.

Mỗi vùng mặt có đặc điểm giải phẫu riêng; bạn có thể đọc thêm bài tiêm botox cho từng vùng mặt để hiểu vì sao kế hoạch tiêm cần cá nhân hoá. Sự khác biệt giữa sản phẩm được phân tích trong bài so sánh botox Hàn và Mỹ.

Rủi ro và tác dụng phụ khác khi tiêm botox

• Đau đầu thoáng qua, cảm giác nặng trán.
• Sụp mi, sụp chân mày.
• Nụ cười lệch, khó chu môi khi tiêm vùng quanh miệng.
• Nhai yếu tạm thời khi tiêm cơ cắn.
• Hiếm gặp: khó nuốt, khó nói, yếu cơ lan rộng, dị ứng.

Không tiêm khi mang thai, cho con bú, có bệnh thần kinh cơ, nhiễm trùng vùng tiêm hoặc dị ứng thành phần. Không tự “tiêm bù” tại nơi khác hoặc tự xoa bóp mạnh để làm phẳng gờ lồi.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Nếu bạn thấy da lồi lõm sau tiêm, việc quan trọng là xác định nguyên nhân: dịch thuốc, bầm, co cơ bù hay nhiễm trùng. Tại Lona Skin Lab, phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ, bác sĩ hỏi lại thời điểm tiêm, sản phẩm, vùng tiêm, quan sát cơ khi nghỉ và khi vận động, từ đó tư vấn theo dõi hay cần tinh chỉnh.

Lona Skin Lab thực hiện tiêm botulinum toxin sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định, với kế hoạch tiêm được cá nhân hoá theo giải phẫu từng người. Hãy đặt lịch thăm khám để được đánh giá; nếu có dấu hiệu nhiễm trùng, hãy đến cơ sở y tế gần nhất.

Chăm sóc da tại nhà sau tiêm botox

Vài giờ đầu sau tiêm, tránh nằm úp, xoa bóp, đè ép vùng tiêm; 24 giờ đầu tránh xông hơi, tập nặng, rượu bia. Sau đó, duy trì chăm sóc nền. Gợi ý do Lona biên soạn:

• Chống nắng: Rosy Veil Tone-up Glow Sun Serum SRX hoặc danh mục kem chống nắng.
• Dưỡng ẩm, hỗ trợ đàn hồi: Regenerating Facial Cream Inlab Medical chứa peptide, HA theo công bố.
• Vùng mắt: nhóm kem mắt, thoa nhẹ nhàng, không miết mạnh trong những ngày đầu.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Vùng tiêm sưng nóng đỏ, đau tăng dần, có mủ hoặc kèm sốt.
• Khó nuốt, khó nói, khó thở, yếu cơ toàn thân.
• Sụp mi rõ, nhìn mờ, nhìn đôi.
• Khối sưng lớn dần, căng cứng (nghi tụ máu).

Câu hỏi thường gặp

Da lồi lõm sau tiêm botox có tự hết không?

Nốt phồng do dịch thuốc thường hết sau vài giờ; sưng, bầm giảm trong vài ngày đến hai tuần. Gờ lồi do co cơ bù có thể kéo dài đến khi tác dụng thuốc giảm, nhưng thường có thể được bác sĩ đánh giá và tinh chỉnh. Nếu kèm sưng nóng đau, hãy đi khám sớm.

Bao lâu sau tiêm thì nên tái khám?

Tác dụng của botulinum toxin ổn định trong khoảng hai tuần, nên nhiều bác sĩ hẹn tái khám vào thời điểm này để đánh giá độ đều và cân xứng. Nếu có dấu hiệu bất thường như sưng nóng đau, sụp mi rõ hay khó nuốt, bạn cần liên hệ cơ sở y tế sớm hơn.

Có nên tự massage để làm phẳng vùng lồi?

Không nên. Xoa bóp mạnh, nhất là trong những giờ đầu, có thể làm thuốc lan sang cơ lân cận, tăng nguy cơ sụp mi hay lệch nét mặt. Nếu thấy vùng lồi bất thường, hãy liên hệ bác sĩ đã thực hiện hoặc đặt lịch khám để được đánh giá nguyên nhân.

Má bị hóp sau nhiều lần tiêm gọn hàm có cải thiện được không?

Cơ cắn có thể phục hồi một phần khi ngưng tiêm hoặc giãn khoảng cách giữa các lần. Nếu má hóp do mất thể tích theo tuổi, bác sĩ có thể tư vấn phương pháp bù thể tích phù hợp. Việc đánh giá tổng thể khuôn mặt trước mỗi lần tiêm giúp hạn chế tình trạng này.

Tài liệu tham khảo

• U.S. Food and Drug Administration (FDA) – Botulinum toxin: thông tin an toàn và cảnh báo.
• American Academy of Dermatology (AAD) – Botulinum toxin therapy: possible side effects.
• PubMed – Nghiên cứu về biến chứng thẩm mỹ của botulinum toxin vùng mặt.