Kem dưỡng thể: cách chọn theo loại da và dùng đúng mỗi ngày

Kem dưỡng thể là sản phẩm dưỡng ẩm cho da cơ thể, giúp bổ sung nước, làm mềm da và hạn chế mất nước qua hàng rào bảo vệ. Chọn đúng kết cấu và thành phần theo loại da, thoa ngay sau khi tắm lúc da còn hơi ẩm, sẽ giúp da body bớt khô ráp, bong vảy và ngứa.

Kem dưỡng thể là gì và hoạt động thế nào?

Kem dưỡng thể hoạt động bằng cách kéo và giữ nước ở lớp sừng, lấp khoảng trống giữa các tế bào và tạo màng mỏng hạn chế bay hơi nước, giúp hàng rào da khoẻ hơn.

Nhóm thành phần	Ví dụ	Vai trò
Hút ẩm (humectant)	Glycerin, hyaluronic acid, urea nồng độ thấp, panthenol	Kéo nước vào lớp sừng
Làm mềm (emollient)	Ceramide, squalane, bơ hạt mỡ, dầu thực vật	Làm mịn, lấp khoảng trống giữa tế bào
Khoá ẩm (occlusive)	Petrolatum, dimethicone, sáp	Tạo màng hạn chế mất nước
Làm mềm sừng	Urea nồng độ cao hơn, lactic acid, salicylic acid	Hỗ trợ da sần, dày sừng

Nguyên tắc dưỡng ẩm này giống với dưỡng da mặt; bạn có thể tham khảo bài moisturizing cream: hiểu đúng về kem dưỡng ẩm và bài bôi serum trước hay kem dưỡng ẩm trước để hiểu thứ tự các lớp sản phẩm.

Nên chọn lotion, cream hay balm?

Kết cấu càng đặc thì khả năng khoá ẩm càng cao nhưng cảm giác càng nặng; chọn theo mức khô của da, khí hậu và thời điểm sử dụng.

Kết cấu	Đặc điểm	Phù hợp khi
Gel, gel-cream	Nhẹ, thấm nhanh, mát	Da dầu, hay đổ mồ hôi, thời tiết nóng ẩm
Lotion (sữa dưỡng thể)	Lỏng, dễ tán trên diện rộng	Da thường, khô nhẹ, dùng hằng ngày
Cream	Đặc hơn, dưỡng sâu	Da khô, phòng máy lạnh, buổi tối
Balm, thuốc mỡ dưỡng	Rất đặc, khoá ẩm mạnh	Gót chân, khuỷu tay, vùng nứt nẻ

Gợi ý chọn kem dưỡng thể theo tình trạng da

Mỗi tình trạng da body cần ưu tiên thành phần khác nhau; dưới đây là bảng quyết định nhanh.

Tình trạng	Nên ưu tiên	Nên hạn chế
Da khô, bong vảy ở chân, tay	Ceramide, glycerin, urea nồng độ thấp, cream	Xà phòng tắm mạnh, nước nóng
Dày sừng nang lông (da gà)	Urea, lactic acid, salicylic acid, dưỡng ẩm đều	Chà xát mạnh, tẩy da chết hạt to
Da nhạy cảm, hay ngứa	Không hương liệu, ít thành phần, panthenol	Tinh dầu, hương liệu, cồn khô
Da dầu, lưng hay nổi mụn	Gel, lotion nhẹ, không gây bít tắc	Balm, dầu đặc trên vùng mụn
Da xỉn màu	Niacinamide, chống nắng vùng hở	Kem trộn không rõ nguồn gốc

Cách dùng kem dưỡng thể đúng mỗi ngày

Thời điểm tốt để thoa kem dưỡng thể là trong vài phút sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm, để giữ lại lượng nước vừa thấm vào da.

1. Tắm bằng nước ấm (không quá nóng), thời gian ngắn, dùng sữa tắm dịu nhẹ.
2. Lau da bằng cách thấm nhẹ, không chà khăn mạnh.
3. Thoa kem dưỡng thể trong vòng vài phút, lượng đủ phủ mỏng toàn bộ vùng da.
4. Vùng khô nhiều như khuỷu tay, đầu gối, gót chân có thể thoa thêm lớp dày hơn.
5. Vùng hở ban ngày (tay, chân, cổ) dùng thêm kem chống nắng.
6. Với dày sừng nang lông, dùng sản phẩm có lactic acid, urea hoặc salicylic acid đều đặn theo hướng dẫn trên nhãn.

Massage nhẹ khi thoa giúp sản phẩm tán đều, nhưng không cần dùng lực mạnh; bài kem massage mặt: góc nhìn da liễu có thêm lưu ý khi massage da.

Rủi ro và tác dụng phụ khi dùng kem dưỡng thể

Kem dưỡng thể thường lành tính, nhưng vẫn có thể gây kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng hoặc bít tắc lỗ chân lông nếu thành phần không hợp với da bạn.

• Châm chích, rát: có thể gặp với urea, lactic acid, salicylic acid, nhất là trên da đang nứt, trầy.
• Viêm da tiếp xúc dị ứng: ngứa, nổi sẩn; thường do hương liệu, chất bảo quản, tinh dầu.
• Mụn lưng, mụn ngực: khi dùng kết cấu quá đặc trên da dầu.
• Viêm nang lông: khi thoa dày, ma sát quần áo, đổ mồ hôi nhiều.
• Salicylic acid diện rộng: không nên dùng trên diện tích lớn ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai nếu chưa hỏi bác sĩ.

Sai lầm thường gặp khi dưỡng da body

• Tắm nước nóng lâu rồi mới thoa kem khi da đã khô hẳn.
• Chỉ dưỡng khi da đã bong vảy, ngứa.
• Dùng kem dưỡng thể có hương liệu mạnh cho da nhạy cảm.
• Chà xát, tẩy da chết mạnh để “làm phẳng” da gà.
• Nhầm kem dưỡng thể “làm trắng” không rõ nguồn gốc với kem dưỡng ẩm.
• Bỏ qua ngứa kéo dài, da nứt rỉ dịch vì nghĩ chỉ là khô da.

Nhiều người thích gel nha đam để làm dịu da body sau nắng; xem bài aloe vera gel: hướng dẫn an toàn trước khi dùng thay kem dưỡng.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Nếu da body khô ngứa kéo dài, nổi sần, bong vảy hay đổi màu dù đã dưỡng ẩm đều, thăm khám giúp phân biệt khô da thông thường với viêm da cơ địa, dày sừng nang lông, vảy nến hay nấm da.

1. Hỏi tiền sử: thời gian bị, mức ngứa, sản phẩm tắm và dưỡng đang dùng, dị ứng, tiền sử gia đình.
2. Khám và soi da: soi da bằng thiết bị để đánh giá độ ẩm, tình trạng nang lông, vảy da.
3. Đánh giá loại da: xác định da khô, nhạy cảm hay có bệnh da kèm theo.
4. Giải thích lựa chọn: điều chỉnh routine dưỡng ẩm, khi nào cần thuốc theo đơn hoặc thủ thuật.
5. Hẹn tái khám: đánh giá đáp ứng sau vài tuần.

Bạn có thể đặt lịch thăm khám để bác sĩ đánh giá tình trạng da và tư vấn phương án phù hợp.

Chăm sóc da body tại nhà: gợi ý nhóm sản phẩm

Ngoài kem dưỡng thể, một số nhóm sản phẩm giúp hỗ trợ tình trạng da body cụ thể:

• Sản phẩm chứa BHA giúp làm thông thoáng nang lông, phù hợp vùng da sần, mụn lưng.
• Sản phẩm chứa niacinamide hỗ trợ làm đều màu và củng cố hàng rào da.
• Kem chống nắng cho tay, chân, cổ khi ra ngoài.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Ngứa dữ dội làm mất ngủ, da nứt, rỉ dịch, đóng mày.
• Mảng đỏ có vảy trắng, giới hạn rõ, lan rộng.
• Mảng tròn ngứa, bờ đỏ lan dần ra ngoài.
• Nổi mề đay, sưng phù sau khi thoa sản phẩm mới.
• Khô da kèm mệt mỏi, sụt cân, khát nhiều hoặc rối loạn tuyến giáp đã biết.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng kem dưỡng da mặt để thoa body không?

Có thể dùng được về mặt an toàn, nhưng thường không kinh tế vì diện tích body lớn. Kem dưỡng thể được thiết kế dễ tán, dung tích lớn. Ngược lại, không nên lấy kem dưỡng thể đặc, có hương liệu bôi lên mặt, nhất là da dầu mụn hoặc nhạy cảm, vì dễ gây bít tắc, kích ứng.

Da gà ở bắp tay có hết được nhờ kem dưỡng thể không?

Dày sừng nang lông là tình trạng lành tính, thường kéo dài nhiều năm. Kem dưỡng thể có urea, lactic acid hoặc salicylic acid giúp da mềm và mịn hơn khi dùng đều, nhưng sần có thể quay lại khi ngưng. Nếu đỏ, ngứa hoặc lan rộng, nên đi khám để được tư vấn thêm.

Ở phòng máy lạnh cả ngày nên dưỡng thể mấy lần?

Thường một đến hai lần mỗi ngày là đủ: sau khi tắm và buổi sáng hoặc trước khi ngủ. Không khí máy lạnh khô làm da mất nước nhanh hơn, nên chọn kết cấu cream cho vùng khô như cẳng chân, cánh tay. Uống đủ nước và dùng máy tạo ẩm cũng có thể hỗ trợ.

Mẹ bầu có dùng kem dưỡng thể được không?

Phần lớn kem dưỡng ẩm thông thường với glycerin, ceramide, bơ hạt mỡ được dùng phổ biến khi mang thai. Nên tránh tự dùng sản phẩm có retinoid, hydroquinone, salicylic acid nồng độ cao trên diện rộng. Khi không chắc chắn, hãy mang sản phẩm đến hỏi bác sĩ sản khoa hoặc da liễu.

Trẻ em da khô, hay ngứa nên chọn kem dưỡng thể thế nào?

Ưu tiên sản phẩm không hương liệu, ít thành phần, có ceramide, glycerin hoặc petrolatum. Thoa sau tắm nước ấm ngắn, ít nhất một đến hai lần mỗi ngày. Nếu trẻ ngứa nhiều, da đỏ, nứt rỉ dịch, có thể là viêm da cơ địa và cần được bác sĩ thăm khám.

Kem dưỡng thể có chỉ số SPF có thay được kem chống nắng không?

Chỉ thay được khi bạn thoa đủ lượng và thoa lại theo hướng dẫn, điều mà ít người làm với kem dưỡng thể. Nếu ở ngoài trời lâu, nên dùng kem chống nắng riêng, phổ rộng, SPF 30 trở lên cho vùng hở. Kem dưỡng có SPF phù hợp hơn cho di chuyển ngắn.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD)
• DermNet
• NHS (Vương quốc Anh)