Tiêm botox gọn hàm bị đơ: vì sao xảy ra, bao lâu hết và cách phòng ngừa

Tiêm botox gọn hàm bị đơ thường do botulinum toxin lan sang các cơ biểu cảm gần cơ cắn, hoặc do liều, vị trí tiêm chưa phù hợp giải phẫu từng người. Biểu hiện hay gặp là nụ cười cứng, lệch, mỏi khi nhai. Tình trạng thường tạm thời, giảm dần khi thuốc hết tác dụng.

Botox gọn hàm hoạt động thế nào?

Botulinum toxin type A (thường gọi chung là “botox”) tạm thời ức chế dẫn truyền thần kinh – cơ, làm cơ được tiêm giảm co. Khi tiêm vào cơ cắn (masseter) phì đại, cơ giảm hoạt động, dần nhỏ lại, giúp đường viền hàm dưới thon hơn sau vài tuần. Tác dụng là tạm thời. Bài botox gọn hàm giải thích tổng quan về cơ chế và các yếu tố bác sĩ cân nhắc khi lập kế hoạch.

Botulinum toxin là thuốc kê đơn. Liều, vị trí và kỹ thuật tiêm chỉ do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám; bài viết không cung cấp liều hay sơ đồ điểm tiêm.

Vì sao tiêm botox gọn hàm bị đơ?

Nguyên nhân	Biểu hiện có thể gặp
Thuốc lan sang cơ cười (risorius) hoặc cơ lân cận	Nụ cười cứng, khoé miệng kéo kém, cười lệch
Vị trí tiêm quá gần phía trước hoặc quá nông	Mặt kém linh hoạt khi cười, nói
Liều chưa phù hợp với khối cơ	Mỏi hàm khi nhai đồ dai, cảm giác yếu cơ
Bất cân xứng cơ sẵn có hai bên	Một bên gọn, một bên còn to hoặc nụ cười lệch rõ hơn
Tiêm lặp lại quá dày	Teo cơ nhiều, hóp vùng dưới gò má
Sản phẩm không rõ nguồn gốc	Đáp ứng khó dự đoán, nguy cơ phản ứng bất thường

Một số người nhầm “đơ” với sưng nhẹ, bầm vài ngày đầu hoặc cảm giác lạ khi nhai trong giai đoạn cơ bắt đầu giảm hoạt động. Các cảm giác này thường thoáng qua. Nếu nụ cười thay đổi rõ, cần tái khám. Tình trạng hóp má sau tiêm được phân tích riêng trong bài tiêm botox gọn hàm bị hóp má.

Tiêm botox gọn hàm bị đơ bao lâu thì hết?

Hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu dùng trong thẩm mỹ để “rút” tác dụng của botulinum toxin đã gắn vào đầu tận thần kinh. Khả năng co cơ phục hồi dần khi cơ thể tạo các khớp thần kinh – cơ mới. Vì vậy, tình trạng đơ thường cải thiện dần trong vài tuần đến vài tháng, tuỳ liều, mức độ lan và cơ địa.

Trong thời gian chờ, bác sĩ có thể theo dõi, hướng dẫn tập cử động mặt nhẹ nhàng, và trong một số trường hợp cân nhắc can thiệp chỉnh sự cân đối ở bên đối diện. Mọi quyết định cần dựa trên khám trực tiếp, không tự xử trí tại nhà.

Làm sao để giảm nguy cơ bị đơ?

• Thăm khám kỹ: đánh giá khối cơ cắn, độ cân xứng, cấu trúc xương hàm, mỡ má; không phải mặt to nào cũng do cơ cắn.
• Chọn đúng người tiêm: bác sĩ có giấy phép hành nghề, nắm vững giải phẫu vùng hàm mặt.
• Sản phẩm chính hãng: được phép lưu hành, bảo quản đúng; xem thêm bài các loại botox thon gọn hàm.
• Tuân thủ hướng dẫn sau tiêm: không xoa bóp mạnh vùng tiêm, không nằm nghiêng ép mặt, hạn chế xông hơi và vận động mạnh trong thời gian bác sĩ dặn.
• Không tiêm lặp lại quá dày: khoảng cách giữa các lần do bác sĩ quyết định.

Bài trước và sau khi tiêm botox gọn hàm tổng hợp các lưu ý chuẩn bị và chăm sóc.

Rủi ro và tác dụng phụ khi tiêm botox gọn hàm

• Thường gặp: đau, sưng, bầm nhẹ tại điểm tiêm; đau đầu nhẹ.
• Liên quan tác dụng của thuốc: mỏi hàm khi nhai, nụ cười cứng hoặc lệch, mặt kém linh hoạt.
• Thẩm mỹ: bất cân xứng, hóp vùng má, lộ xương gò má.
• Hiếm: phản ứng dị ứng; triệu chứng lan xa như khó nuốt, khó nói, yếu cơ toàn thân cần cấp cứu.

Không nên tiêm khi đang mang thai, cho con bú, có bệnh lý thần kinh – cơ (như nhược cơ), nhiễm trùng vùng tiêm, hoặc đang dùng một số thuốc ảnh hưởng dẫn truyền thần kinh – cơ. Hãy báo đầy đủ tiền sử cho bác sĩ.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Lona Skin Lab, phòng khám da liễu thẩm mỹ tại Cần Thơ, thực hiện tiêm botulinum toxin sau khi bác sĩ thăm khám và chỉ định. Với trường hợp đã tiêm ở nơi khác và bị đơ, cười lệch, bác sĩ khám chức năng cơ mặt, hỏi thời điểm tiêm, sản phẩm đã dùng và tư vấn hướng theo dõi phù hợp.

Bạn có thể đặt lịch thăm khám để bác sĩ đánh giá và tư vấn phương án phù hợp.

Chăm sóc da tại nhà trong thời gian theo dõi

Botulinum toxin không thay đổi trực tiếp chất lượng da, nên chu trình chăm sóc nền da vẫn quan trọng. Sau khi vùng tiêm hết sưng, có thể duy trì:

• Chống nắng: Rosy Veil Tone-up Glow Sun Serum (SRX) hoặc danh mục kem chống nắng.
• Kem dưỡng chống lão hoá: Lifting Facial Cream (Inlab Medical) với retinol, peptide, coenzyme Q10 hỗ trợ làm mờ nếp nhăn; thoa nhẹ, không day ấn mạnh vùng hàm.
• Peptide, serum: danh mục peptide và serum chống lão hoá.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Khó nuốt, khó nói, khó thở, nói ngọng.
• Sụp mi, nhìn đôi, yếu cơ lan rộng.
• Nụ cười lệch rõ, không nhai được thức ăn mềm.
• Sưng nóng đỏ, đau tăng tại vùng tiêm; nổi mề đay, sưng môi mắt.

Câu hỏi thường gặp

Tiêm botox gọn hàm bị đơ có tự hết không?

Phần lớn trường hợp cải thiện dần khi tác dụng của thuốc giảm, thường trong vài tuần đến vài tháng tuỳ liều và mức độ lan. Trong thời gian này nên tái khám để bác sĩ đánh giá chức năng cơ, loại trừ nguyên nhân khác và hướng dẫn theo dõi. Nếu kèm khó nuốt, khó nói, cần khám ngay.

Có thuốc làm tan botox như tan filler không?

Không. Hyaluronidase chỉ làm tan filler HA, không có tác dụng với botulinum toxin. Trong thẩm mỹ chưa có thuốc giải đặc hiệu để đảo ngược tác dụng thuốc đã gắn vào thần kinh. Vì vậy, phòng ngừa bằng thăm khám kỹ, đúng người tiêm, đúng sản phẩm quan trọng hơn xử trí sau.

Massage có giúp hết đơ nhanh hơn không?

Không có bằng chứng massage làm tác dụng của thuốc hết nhanh hơn. Xoa bóp mạnh trong những ngày đầu còn có thể làm thuốc lan rộng hơn. Bác sĩ có thể hướng dẫn tập cử động mặt nhẹ nhàng khi phù hợp. Hãy hỏi trước khi tự áp dụng bất kỳ biện pháp nào.

Lần sau tiêm lại có bị đơ nữa không?

Không thể khẳng định, nhưng nguy cơ có thể giảm khi bác sĩ đánh giá lại giải phẫu, điều chỉnh vị trí, liều và khoảng cách giữa các lần dựa trên phản ứng lần trước. Hãy cung cấp đầy đủ thông tin lần tiêm trước, gồm thời điểm và sản phẩm, để bác sĩ lập kế hoạch phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• FDA – U.S. Food and Drug Administration
• American Academy of Dermatology (AAD)
• PubMed