Tại sao tóc bạc sớm? Nguyên nhân, khi nào cần khám và cách chăm sóc

Lona Team Đã kiểm duyệt nội dung

Tại sao tóc bạc sớm? Nguyên nhân chính thường là di truyền: tế bào sắc tố ở nang tóc giảm hoạt động sớm hơn bình thường. Ngoài ra, thiếu vitamin B12, bệnh tuyến giáp, bạch biến, hút thuốc lá và stress oxy hoá cũng góp phần. Khi tóc bạc xuất hiện sớm kèm triệu chứng khác, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân có thể cải thiện.

Tóc bạc sớm hình thành như thế nào?

Màu tóc do melanin quyết định, được tế bào sắc tố (melanocyte) ở nang tóc sản xuất trong pha tăng trưởng. Khi số lượng hoặc hoạt động của tế bào này giảm, sợi tóc mới mọc ra ít sắc tố, trông xám rồi trắng.

Tóc bạc theo tuổi là quá trình tự nhiên. Tóc bạc gọi là “sớm” khi xuất hiện trước khoảng 20 tuổi ở người da trắng, 25 tuổi ở người châu Á và 30 tuổi ở người gốc Phi, theo nhiều tài liệu da liễu. Stress oxy hoá, tức sự tích tụ hydrogen peroxide và gốc tự do trong nang tóc, được cho là góp phần làm tế bào sắc tố suy giảm sớm.

Các nguyên nhân tóc bạc sớm: bảng tổng hợp

Một số nguyên nhân có thể cải thiện nếu được phát hiện; việc phân nhóm giúp bạn biết khi nào cần xét nghiệm.

Có cách nào làm chậm tóc bạc sớm? Danh sách việc nên làm

Hiện chưa có phương pháp được chứng minh làm tóc bạc do di truyền đen trở lại; mục tiêu thực tế là phát hiện nguyên nhân có thể can thiệp và chăm sóc tóc khoẻ.

1. Kiểm tra sức khoẻ khi tóc bạc sớm kèm mệt mỏi, thay đổi cân nặng, mảng da trắng.
2. Ăn đủ chất: thịt, cá, trứng, sữa (nguồn B12), rau lá xanh, đậu, các loại hạt; người ăn chay trường nên hỏi bác sĩ về bổ sung B12.
3. Ngừng hút thuốc lá và hạn chế khói thuốc thụ động.
4. Bảo vệ tóc khỏi nắng bằng mũ khi ra ngoài lâu.
5. Quản lý căng thẳng, ngủ đủ giấc, vận động đều.
6. Nhuộm tóc đúng cách nếu muốn che tóc bạc: thử dị ứng sau tai 48 giờ trước mỗi lần nhuộm.

Sai lầm thường gặp với tóc bạc sớm

• Tin rằng nhổ một sợi sẽ mọc ra nhiều sợi bạc: không đúng, nhưng nhổ thường xuyên có thể làm tổn thương nang tóc, tóc mọc thưa.
• Tự uống nhiều loại vitamin liều cao khi không thiếu: không làm tóc đen lại, có thể gây hại.
• Dùng thuốc nhuộm không rõ nguồn gốc, bỏ qua bước thử dị ứng.
• Tin quảng cáo “tóc đen lại sau vài tuần” từ sản phẩm bôi hoặc uống.
• Bỏ qua mảng da trắng xuất hiện cùng lúc, có thể là bạch biến.

Rủi ro và tác dụng phụ khi xử lý tóc bạc sớm

Phần lớn rủi ro đến từ việc nhuộm tóc và tự dùng sản phẩm không phù hợp.

• Viêm da tiếp xúc dị ứng do thuốc nhuộm: thường liên quan para-phenylenediamine (PPD), gây ngứa, đỏ, sưng da đầu, mặt; trường hợp nặng có thể phù nề.
• Kích ứng da đầu, khô tóc, gãy tóc khi nhuộm, tẩy thường xuyên.
• Thực phẩm bổ sung liều cao: rối loạn tiêu hoá, tương tác thuốc; một số vitamin tích luỹ gây độc.
• Sản phẩm thảo dược trôi nổi: nguy cơ chứa kim loại nặng, chất nhuộm không công bố.

Thăm khám tại Lona Skin Lab

Thăm khám giúp phân biệt tóc bạc sớm do di truyền với nguyên nhân bệnh lý, đồng thời đánh giá tình trạng da đầu.

1. Hỏi tiền sử: tuổi bắt đầu bạc, yếu tố gia đình, chế độ ăn, hút thuốc, bệnh tuyến giáp, thuốc đang dùng.
2. Khám và soi da đầu bằng thiết bị: đánh giá phân bố tóc bạc, mật độ tóc, dấu hiệu viêm hoặc mảng hói.
3. Khám da toàn thân khi cần để phát hiện mảng bạch biến.
4. Đề nghị xét nghiệm hoặc chuyển khám chuyên khoa nội tiết, huyết học nếu nghi thiếu B12, bệnh tuyến giáp.
5. Giải thích lựa chọn và hẹn tái khám nếu có rụng tóc đi kèm.

Nếu tóc bạc đi kèm tóc thưa, bạn có thể đọc thêm các cấp độ hói chữ M, nang tóc bị teo có phục hồi được không, khám rụng tóc gồm những gì, hoặc đặt lịch thăm khám.

Chăm sóc da tại nhà

Tia UV góp phần gây stress oxy hoá cho da và tóc; bảo vệ khỏi nắng là thói quen có lợi cho cả da mặt lẫn da đầu.

• Chống nắng phổ rộng cho mặt, cổ, vành tai: Rosy Veil Tone-up Glow Sun Serum SPF50+ (SRX), Dual Sun Block Soft (Bellmona) hoặc danh mục kem chống nắng.
• Chống oxy hoá cho da mặt: nhóm sản phẩm chứa vitamin C (acid ascorbic) dùng buổi sáng trước kem chống nắng.

Lưu ý: các sản phẩm này chăm sóc da, không có tác dụng làm tóc đen lại.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Tóc bạc xuất hiện nhanh, thành mảng, kèm mảng da trắng.
• Tóc bạc kèm rụng tóc từng mảng tròn.
• Mệt mỏi, da xanh, tê bì tay chân, khó tập trung (nghi thiếu B12).
• Da đầu, mặt sưng phù, ngứa dữ dội sau nhuộm tóc.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh 15 tuổi đã có nhiều tóc bạc, có đáng lo không?

Tóc bạc ở tuổi thiếu niên thường liên quan di truyền, nhưng cũng nên kiểm tra nếu trẻ ăn uống kém, mệt mỏi, có mảng da trắng hoặc bệnh tuyến giáp. Bác sĩ sẽ thăm khám và đề nghị xét nghiệm khi cần. Không nên tự cho trẻ uống nhiều loại vitamin liều cao.

Tóc bạc sớm do stress có đen lại được không?

Mối liên quan giữa stress và tóc bạc vẫn đang được nghiên cứu, chủ yếu trên mô hình động vật. Một số báo cáo ghi nhận tóc có thể sẫm lại phần nào khi giảm căng thẳng, nhưng không phải ai cũng như vậy. Chăm sóc sức khoẻ tinh thần vẫn có lợi cho cơ thể nói chung.

Uống vitamin B12 có làm hết tóc bạc không?

Bổ sung B12 chỉ có ích khi cơ thể thực sự thiếu, và kết quả với tóc không giống nhau giữa các người. Nếu tóc bạc do di truyền, uống B12 không làm tóc đen lại. Nên xét nghiệm và bổ sung theo chỉ định thay vì tự uống liều cao kéo dài.

Nhuộm tóc thường xuyên có làm tóc bạc nhiều hơn?

Nhuộm tóc không làm tăng số sợi tóc bạc, nhưng hoá chất có thể làm tóc khô, gãy và gây viêm da đầu ở người nhạy cảm. Nên giãn khoảng cách giữa các lần nhuộm, thử dị ứng trước, dùng dầu xả và ngưng nếu da đầu ngứa, rát.

Tóc bạc sớm có phải dấu hiệu bệnh nguy hiểm?

Phần lớn tóc bạc sớm là do di truyền và không nguy hiểm. Tuy vậy, đôi khi tóc bạc đi kèm bệnh tuyến giáp, thiếu B12, bạch biến hoặc bệnh tự miễn khác. Nếu có triệu chứng toàn thân hoặc thay đổi trên da, bạn nên đi khám để được đánh giá.

Ăn mè đen, hà thủ ô có giúp tóc đen lại?

Mè đen là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có thể dùng trong bữa ăn cân bằng, nhưng chưa có bằng chứng làm tóc bạc đen lại. Hà thủ ô từng được ghi nhận liên quan tổn thương gan ở một số người. Không nên tự dùng thảo dược liều cao, kéo dài khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

• American Academy of Dermatology (AAD) – tóc bạc và chăm sóc tóc an toàn khi nhuộm
• DermNet – tóc bạc sớm (premature canities) và nguyên nhân
• PubMed – Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ – nghiên cứu về stress oxy hoá và tóc bạc sớm